Crailsheim

100px-Wappen_Crailsheim.svg

34 tys.  miasto o pow. 109,08 km² (dla porównania powierzchnia Biłgoraja to 21,10 km²), leżące nad rzeką Jagst, prawym dopływem Neckaru, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, region Heilbronn-Franken, ok. 30 km na wschód od Schwäbisch Hall, stolicy powiatu i partnerskiego miasta Zamościa.

Tworzone przez dziewięć części, dawniej samodzielnych miejscowości stopniowo przyłączanych do miasta w latach 70-tych ub. wieku: oprócz samego Crailsheim są to: Beuerlbach, Goldbach, Triensbach, Jagstheim, Onolzheim, Roßfeld, Tiefenbach i Westgartshausen.

Tradycyjne barwy: złoto i czerń. Herb stanowią trzy czarne haki (tzw. „Kräuel“ lub „Craile“) umieszczone pionowo w żółtym polu. Od 1 stycznia 1972 roku Crailsheim  jako jedno z 94 miast w Badenii-Wirtemberdze nosi prestiżowe miano „Grosse Kreisstadt”. Oznacza to m.in., że liczy ponad 20 tys. mieszkańców, zarządza nim nadburmistrz (niem. „Oberbürgermeister”,  od 1.02.2018 r. jest nim absolwent ASG dr Christoph Grimmer) oraz, że nie będąc siedzibą powiatu, posiada część jego kompetencji.

W 1866 roku miasto uzyskuje połączenie kolejowe,  do 1945 posiada lotnisko wojskowe w dzielnicy Fliegerhorst. Przez miasto  przebiega droga krajowa  B290, obok (5 km od centrum) biegnie autostrada A6 Heilbronn–Norymberga (od 1979), która 14 km na północny-wschód od miasta krzyżuje się z autostradą A 7 Ulm–Würzburg.

Początki Crailsheim (w lok. dialekcie „Craalse) sięgają frankońskiej osady z VII wieku, pisemnie wymienione jako „Cröwelsheim“ w roku 1136, prawo odbywania targu z roku 1316, prawa miejskie uzyskuje w roku 1338. Podobnie jak Biłgoraj wielokrotnie zmienia właścicieli. W XVIII wieku do miasta przybywają Żydzi (synagoga w 1783r.). W 1792 roku staje się własnością Prus, w roku 1806 jest już własnością Bawarii, 4 lata później staje się częścią Wirtembergii. W latach 30-stych XX wieku znaczny rozwój miasta, m.in. utworzenie Powiatu (do 1973r.).

Od 1944r.  kolej i lotnisko w Crailsheim stają się celem intensywnych nalotów alianckich. W ich wyniku 20 kwietnia 1945 historyczne centrum miasta przestaje istnieć (95% zniszczeń). 2/3 budynków nie nadaje się do zamieszkania. Po odbudowie nie odzyskuje przedwojennego blasku.

Crailsheim uchodzi za kolebkę reformacji, którą w mieście zapoczątkował Adam Weiss (1522r.), katolicy pojawiają się tu ponownie w poł. XIX w., od 1888r. mają swój kościół pw. Św. Bonifacego. Zabytkowe budowle zawieruchę wojenną przetrwały w różnym stopniu. Najstarszym zabytkiem jest tzw. „Turma Złodziei“ (Diebsturm). Razem z pozostałymi wieżami miasta tworzą lokalną atrakcję turystyczną  (m. in. wieże kościoła Św. Jana i kaplicy Najświętszej Marii Panny oraz Wieża Ratuszowa o wys. 57,5 m.). Dominują w panoramie miasta, widoczne są z daleka, także na tablicach autostradowych z grafiką miejscowego artysty Gerharda Franka z napisem: „Crailsheim – Türme an der Jagst”/„Crailsheim – wieże nad rzeką Jagst”.

Od 1947r. Crailsheim utrzymuje kontakty partnerskie z amerykańskim Worthington (1. oficjalne partnerstwo niemiecko-amerykańskie), od 1969 r. z francuskim Pamiers, od 2000r. z  litewskim Jurbarkas i Biłgorajem.

Z Crailsheim związani są trzej Honorowi Obywatele Biłgoraja: prezydent Komitetu Biłgorajskiego Manfred Salinger (2001r.), były burmistrz  Andreas Raab (2008r.) oraz Franz Kasimir (2014r.), emerytowany już sekretarz miasta, przez dziesięciolecia odpowiedzialny za współpracę międzynarodową Crailsheim.

Jest jak na miasto swojej wielkości dość znane w Niemczech. Swoją sławę zawdzięcza m.in. wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii, w tym instalacji solarnych (1 m-ce  pod względem powierzchni kolektorów wśród niem. miasteczek) oraz obecności przemysłu, który daje zatrudnienie przeszło 20 tys. osób.  Potentaci swoich branż, firmy Voith Turbo, Groninger, Schubert, Bosch, mają siedzibę w Crailsheim. Nie tylko niemieckim konsumentom znane są marki: Procter & Gamble, Bürger, Zimmermann, zaopatrujące m.in. sieć dyskontów LIDL i Kaufland, których główna siedziba mieści się w pobliskim Neckarsulm. Dużym uznaniem cieszą się produkty lokalnego browaru Engel. Wśród bogatej oferty kulturalnej na szczególną uwagę  zasługują organizowany w lipcu „Weekend Kultury” oraz sięgający 1841 roku Frankoński Festyn Ludowy, zwany przez miejscowych „piąta porą roku”. Każdego roku barwny korowód, piwne namioty i tradycyjny park rozrywki na 4 wrześniowe dni przyciągają ok. 250 tys. odwiedzających. O życiu miasta informują mieszkańców dziennik  Hohenloher Tagblatt oraz miejski tygodnik Crailsheimer Stadtblatt.

Za symbole miasta uchodzą ponadto „Horaf”, słodki rogal w kształcie podwójnej litery U, wzmiankowany już w 1530 roku oraz  dialekt „Hohenlohisch”.

Każdego roku w środę poprzedzającą Niedzielę Zapustną (rocznica oblężenia  miasta przez sąsiednie Schwäbisch Hall, Rothenburg i  Dinkelsbühl zimą 1379/1380) obchodzone jest uroczyście Święto Miasta/Stadtfeiertag.